ತುಂಗಭದ್ರಾ ಮಾಲಿನ್ಯದ ನಡುವೆ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ (ಬೇಡ್ತಿ–ತುಂಗಭದ್ರಾ) ನದಿ ಜೋಡಣೆ: ಪರಿಹಾರವೇ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಯೇ?

~ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅವಲಂಬನೆಯಾದ ಈ ನದಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆದಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಬಹುದೇ? ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶ
ಅಂತೆ.

ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ, ವರದಾ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗದಗ, ಹಾವೇರಿ, ಕೊಪ್ಪಳ ಮತ್ತು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಹಾಗೂ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ.

ತುಂಗಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಹೂಳು ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 

ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹೊಡೆತ:
ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನದಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಹದಗೆಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಶುದ್ಧ ನೀರು ಕಲುಷಿತವಾಗುವ ಅಪಾಯ:
ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವಾದ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ತುಂಗಭದ್ರಾಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು “ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಚರಂಡಿಗೆ ಹಾಕಿದಂತೆ”. ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸದೇ ಮತ್ತೊಂದು ನದಿಯನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವುದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ.

ಮೀನುಗಾರರ ಬದುಕಿಗೆ ಹೊಡೆತ:
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಮೀನುಗಾರರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಈ ಯೋಜನೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ – ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ

ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ನಗರ ಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸದೇ ಯಾವುದೇ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ.

ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳು

* ತುಂಗಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯದ de-silting ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು

* ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮಗ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ

* ನೀರಿನ ದಕ್ಷ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಮರುಬಳಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು

* ಸ್ಥಳೀಯ ಕೆರೆ, ಕುಂಟೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಜಲಮೂಲಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ

ಕಲುಷಿತ ನದಿಗೆ ಶುದ್ಧ ನದಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದು ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ.

ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಶುದ್ಧ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವುದು ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿಯೂ ತಪ್ಪು, ಪರಿಸರೀಯವಾಗಿಯೂ ಅನೈತಿಕ.

ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಕಲುಷಿತ ನದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ತುಂಗಭದ್ರಾವನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಎಷ್ಟು ಶುದ್ಧ ನೀರು ತಂದರೂ ಅದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಲುಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು “ಮೊದಲು ಶುದ್ಧೀಕರಣ – ನಂತರ ಜೋಡಣೆ” ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಸಮಯದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.