ನೈಸರ್ಗಿಕ ನದಿಗಳ ಕೃತಕ ತಿರುವುಗಳಿಂದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದುರಂತಗಳು
~ಡಾ ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
ಮಾನವರು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನದಿಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರಣಗಳು—
ಕೃಷಿಗೆ ನೀರು ಕೊಡಲು,
ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ,
ನಗರಗಳಿಗೆ ನೀರು ಪೂರೈಸಲು,
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುದ್ಧದ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ,
ಆದರೆ ಈ ಕೃತಕ ತಿರುವುಗಳ ಹಿಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆ ಇದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಪರಿಸರ ನಾಶ, ಜನರ ಸಾವುನೋವು, ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಇಂತಹ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ತಿರುವು ದುರಂತಗಳನ್ನೂ ಅವರ ಪಾಠಗಳನ್ನೂ ಸರಳವಾಗಿ ನೋಡೋಣ.
1️⃣ ಚೀನಾದ ಹಳದಿ ನದಿ – ಇತಿಹಾಸದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೃತಕ ದುರಂತ
🇨🇳 1938 : ಯುದ್ಧ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ನದಿಯನ್ನೇ ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ…
ಜಪಾನೀಸ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಚೀನಾದ ಸರ್ಕಾರವೇ ಹಳದಿ ನದಿಯ ತಡೆಗೋಡೆ ಒಡೆಯುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತು.
🔹 ಏನಾಯಿತು?
ನದಿ ತನ್ನ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಏಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಲಾವೃತಗೊಳಿಸಿತು.
11 ನಗರಗಳು ಮತ್ತು 4,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮಗಳು ನಾಶ
🔹 ಮಾನವರ ನಾಶ
4 ರಿಂದ 5 ಲಕ್ಷ ಜನರು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೃತಪಟ್ಟರು
ನಂತರದ ರೋಗ–ಕ್ಷಾಮದಿಂದ ಒಟ್ಟು 10–20 ಲಕ್ಷ ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣ,
60 ಲಕ್ಷ ಜನರು ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿದರಂತೆ.
ಇದು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಕೃತಕವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರವಾಹ ದುರಂತ.
2️⃣ ಅರಲ್ ಸಮುದ್ರ ದುರಂತ – ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರೋವರವೇ ನಾಶ
🇰🇿🇺🇿 ಸೋವಿಯತ್ ಕಾಲದ ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಎರಡು ನದಿಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ…
1960 ರಲ್ಲಿ ಅರಲ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಮು ದರ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸಿರ್ ದರ್ಯಾ ನದಿಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಗಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು.
🔹 ಪರಿಣಾಮ?
ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸರೋವರ 90% ನಷ್ಟ
ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ಉಪ್ಪು–ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಚಂಡಮಾರುತ
24 ಮೀನು ಜಾತಿಗಳು ನಾಶ
ಸಾವಿರಾರು ಜನರಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟ, ಕಿಡ್ನಿ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
ಅರಲ್ ಸಮುದ್ರ ಬತ್ತಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಂದು “ಅರಲ್ಕುಮ್ ಮರುಭೂಮಿ” ಎಂಬ ಹೊಸ ಮರುಭೂಮಿ!
3️⃣ ಕೊಲೊರಾಡೋ ನದಿ – ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಿಸರ ಸಂಕಷ್ಟ
🇺🇸 ಹೂವರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಭಾರಿ ನದಿ ತಿರುವು
ಕೊಲೊರಾಡೋ ನದಿಯನ್ನು 15 ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ನಂತರ—
🔹 ನದಿ ಈಗ ಸಮುದ್ರವನ್ನೇ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ
🔹 2 ದಶಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ತೇವಭೂಮಿ ನಾಶ
🔹 50 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಗಳು ಅಳಿವು ಮುಖಕ್ಕೆ
🔹 ಮೀಡ್ ಮತ್ತು ಪೊವೆಲ್ ಸರೋವರಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ
4️⃣ ನೈಲ್ ನದಿ – ಈಜಿಪ್ಟ್ನ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು
🇪🇬 ಅಸ್ವಾನ್ ಹೈ ಡ್ಯಾಂ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವು ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಯಿತು
🔹 ನೈಲ್ ನದಿಯ ವರ್ಷಾವರ್ಷದ ಜಲಾವೃತ—ಈಜಿಪ್ಟ್ನ ಕೃಷಿಗೆ ಜೀವ
🔹 ಅಣೆಕಟ್ಟು ಬಂದ ನಂತರ ಮಣ್ಣು ತಂದು ಕೊಡೋ ಕೆಲಸ ನಿಂತುಹೋಯ್ತು
🔹 ಕೃಷಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿತು
🔹 ಸಮುದ್ರ ತೀರ ಸವೆತ ಹೆಚ್ಚಿತು (ಡೆಲ್ಟಾ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ)
🔹 1 ಲಕ್ಷ ನುಬಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು
5️⃣ ಚೀನಾ – ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೀರು ಎಳೆದ ಮಹಾಯೋಜನೆ
🇨🇳 South–North Water Transfer
ಯಾಂಗ್ಟ್ಸೆ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುವ 3,000 ಕಿ.ಮೀ ಕಾಲುವೆ ಜಾಲ.
🔹 3.3 ಲಕ್ಷ ಜನರ ಸ್ಥಳಾಂತರ
🔹 ಯಾಂಗ್ಟ್ಸೆ ನದಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಪಾಯ
🔹 ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
🔹 ಭಾರೀ ವೆಚ್ಚ, ಅನಿಶ್ಚಿತ ಭವಿಷ್ಯ
6️⃣ ಲಿಬಿಯಾದ "ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ನದಿ"
🇱🇾 ಮರುಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ 25,000 ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು ಬಳಕೆ
🔹 4,000 ಕಿಮೀ ಪೈಪ್ಲೈನ್
🔹 ಆದರೆ ನೀರು ನವೀಕರಿಸಲಾಗದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ
🔹 ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರಿದಾಗುವ ಭೀತಿ
7️⃣ ಭಾರತ – ಕಾವೇರಿ ನದಿ ವಿವಾದ
🇮🇳 ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನೀರು ತಿರುವಿನ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸ
ಕರ್ನಾಟಕ–ತಮಿಳುನಾಡು ನಡುವೆ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೇಲೆ 130 ವರ್ಷಗಳ ಸಂಘರ್ಷ.
🔹 ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ
🔹 ಗಲಭೆಗಳು
🔹 ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟಗಳು
ಕೃತಕ ತಿರುವು ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಈ ವಿವಾದದ ಹೃದಯಬಿಂದು.
🌧️ ಇಂತಹ ದುರಂತಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು
1. ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವ ಮೊದಲ ಹೊಡೆತ
ಮೀನಿನ ಪ್ರಜಾತಿಗಳು ನಾಶ
ಪಶು–ಪಕ್ಷಿ ವಾಸಸ್ಥಾನ ನಷ್ಟ
ಮಣ್ಣಿನ ಲವಣೀಕರಣ
ಡೆಲ್ಟಾ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ, ಸಮುದ್ರ ತೀರ ಸವೆತ
2. ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದ ಬೆಲೆ
ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಸ್ಥಳಾಂತರ
ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆ
ಆರೋಗ್ಯ ಸವಾಲುಗಳು
ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆ
3. ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟಗಳ ಸರಮಾಲೆ
ಕೃಷಿ ಕುಸಿತ
ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮ ನಾಶ
ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಸಾಲ
🌱 ನಾವು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಪಾಠ
1. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹರಿವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ 100 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು
2. ನದಿ–ಋತು–ಮಳೆ–ಸೋರ್ಸ್ ಎಲ್ಲವೂ ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿತ
3. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಅನಿವಾರ್ಯ
4. ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೆ ಅದು ತಾನೇ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಕೊಡುತ್ತದೆ
5. ಸುಸ್ಥಿರ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆ ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಜೀವಾಳ
ನದಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನರಸಂಪರ್ಕ.
ಅದನ್ನು ತಿರುಗಿಸೋದು — ಪ್ರಕೃತಿಯ ದೇಹವನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸುವಂತೆ.
ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ:
ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿದರೆ—ಪ್ರಕೃತಿ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಭೀಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
What's Your Reaction?
Like
0
Dislike
0
Love
0
Funny
0
Angry
0
Sad
0
Wow
0
