ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ (ಗಂಗಾವಳಿ): ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಜೀವನಾಡಿ

aaptanews@2025

Jan 17, 2026 - 21:39

0 138

ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ (ಗಂಗಾವಳಿ): ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಜೀವನಾಡಿ

~ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ

**********************

ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ (ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾವಳಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ) ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವವರೆಗೂ ಈ ನದಿ ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವು, ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉದ್ದ:ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯು ಸುಮಾರು 161 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಘಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಮಲೆನಾಡಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ:

ಸುಮಾರು 3,574 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನದಿ, ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವಿಶಾಲ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಜೀವಾಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಉಪನದಿಗಳು:

ಶಿರಸಿ ಕಡೆಯಿಂದ ಹರಿಯುವ ಶಾಲ್ಮಲ ನದಿ ಬೇಡ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸೋಂದಾ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಭಾಗದಿಂದ ಹರಿದು ಬರುವ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ತೊರೆಗಳು ನದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.

ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ಹರಿವು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ:

ಕಲಘಟಗಿ–ಯಲ್ಲಾಪುರದ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನದಿ ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಗಳು, ಆಳವಾದ ಕಂದಕಗಳ ಮೂಲಕ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದೆ.

ಜಲಪಾತ

ಯಲ್ಲಾಪುರದ ಸಮೀಪದ ಮಾಗೋಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನದಿ ಏಕಾಏಕಿ ಬೃಹತ್ ಕಣಿವೆಗೆ ಧುಮುಕಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾಗೋಡು ಜಲಪಾತವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನದಿಯ ಅತ್ಯಂತ ನಾಟಕೀಯ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಘಟ್ಟ ಇಳಿದು ಅಂಕೋಲಾ ತಾಲೂಕನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ನದಿಯ ಹರಿವು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಪಾತ್ರ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪುನೀರು ನದಿಯ ಒಳಭಾಗದವರೆಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಕಾಡು:

ಬೇಡ್ತಿ ಕಣಿವೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಅಪರೂಪದ ಜೀವಜಾಲ:

ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮೀನುಗಳು, ಉಭಯಚರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಈ ನದಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಇದು “ತೆರೆದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ”ದಂತಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಆಧಾರ:

ಯಲ್ಲಾಪುರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಳು ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ.

ಮೀನುಗಾರಿಕೆ:

ಗಂಗಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನದಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನೂರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನಾಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಟು:

ಶಾಲ್ಮಲಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಸಹಸ್ರಲಿಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸಾವಿರಾರು ಶಿವಲಿಂಗಗಳು ಈ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ, ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಚಂದ್ರಮೌಳೇಶ್ವರ ದೇವರು ಇರುವಂತಹ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಪೀಠ ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೋಂದಾ, ಮದ್ವಸಂಪ್ರದಾಯದ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ಮಠ, ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಜೈನ ಮಠ ಶಲ್ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇದೆ.

* ಕಲಘಟಗಿ (ಧಾರವಾಡ): ನದಿಯ ಉಗಮ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮೀಪ, ಕೃಷಿಗೆ ನದಿ ತೊರೆಗಳೇ ಜೀವಾಳ

* ಮಂಚಿಕೇರಿ (ಯಲ್ಲಾಪುರ): ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಹರಿಯುವ ನದಿ, ಅಡಿಕೆ–ಏಲಕ್ಕಿ ತೋಟಗಳಿಗೆ ನೀರು

* ಮಾಗೋಡು: ಮಾಗೋಡು ಜಲಪಾತ ಮತ್ತು ಕವಡೀಕೆರೆ ಸರೋವರ

* ಗೌಳಿಕಟ್ಟಾ – ಇಡಗುಂದಿ: ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆ, ವೇಗದ ಹರಿವು, ವನ್ಯಜೀವಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರದೇಶ

* ಅರೇಬೈಲ್ ಘಾಟ್: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 63ಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿ

* ಗಂಗಾವಳಿ (ಅಂಕೋಲಾ): ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ

. ನದಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

* ಯಾವುದೇ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಲ್ಲದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಪರೂಪದ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ ಒಂದು

* ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಳಿಂದ ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವು ಉಳಿಯಿತು

* ಶಾಲ್ಮಲಿ–ಬೇಡ್ತಿ ಸಂಗಮದ ನಂತರ ನದಿಯ ಆಳ ಮತ್ತು ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ

ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ;

ಅದು ಅರಣ್ಯ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಸಹಜ ಸಹವಾಸದ ಸಂಕೇತ.