ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ: ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ, ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಕುರಿತು CAG ಎಚ್ಚರಿಕೆ

ಆಪ್ತ ವಿಶೇಷ

ಆಪ್ತ ನ್ಯೂಸ್‌ ಬೆಂಗಳೂರು:

ಭಾರತದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ಮಹಾಲೇಖಾಪಾಲರ (CAG) 2025ರ ವರದಿ ಸಂಖ್ಯೆ–3 (Transport & Infrastructure) ಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಅವಲೋಕನಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.

ಈ ವರದಿ ಮಾರ್ಚ್ 2023ರ ವರೆಗೆಗಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೂ, 2024–25ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಹೊಸ Detailed Project Report (DPR) ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ ಅನುಮೋದನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆ ಇದೀಗ ಭಾರೀ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು

• ಯೋಜನೆ ಅನುಮೋದನೆ: ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025ರಲ್ಲಿ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಹೊಸ DPRಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಘೋಷಣೆ

• ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ: ₹10,000 ಕೋಟಿ

• ಹಣಕಾಸು ಹಂಚಿಕೆ: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ 90% (₹9,000 ಕೋಟಿ), ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ 10% (₹1,000 ಕೋಟಿ)

• ಯೋಜನಾ ವಿನ್ಯಾಸ: ಪರಿಸರ ವಿರೋಧ ತಗ್ಗಿಸಲು “Lift and Gravity Model” ಮೂಲಕ 18.5 TMC ನೀರು ತಿರುವು ಪ್ರಸ್ತಾವ

ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ಲಭ್ಯ ನೀರಿನ ಕೇವಲ 10% ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಹಾನಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ.

 “ಇಂಧನ–ನೀರು” ಸಂಘರ್ಷ: CAG ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಅಪಾಯಗಳು

1️⃣ ಅತಿಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅವಲಂಬನೆ

ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಯೋಜನೆ ಸಾಧಾರಣ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಹರಿವು ಅಲ್ಲ. ನೀರನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಕೆಳಗಿರುವ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯಿಂದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ವರದಾ ಕಣಿವೆಗೆ ಎತ್ತಲು:

• ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗತ್ಯ: 61.10 ಮೆಗಾವಾಟ್

• ನೀರನ್ನು ಎತ್ತುವ ಎತ್ತರ: 123.7 ಮೀಟರ್ (ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ)

CAGನ ಹಿಂದಿನ ಪರಿಶೋಧನಾ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ಹೈ-ಹೆಡ್ ಲಿಫ್ಟ್ ಯೋಜನೆಗಳು “energy-negative” ಆಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚವೇ ಯೋಜನೆಯ ಲಾಭವನ್ನು ನುಂಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

2️⃣ ವಾರ್ಷಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚ ಭಾರೀ

• 2025–26ರ ವಿದ್ಯುತ್ ದರ: ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್ ₹8.30 (KERC)

• ಪಂಪಿಂಗ್ ಅವಧಿ: 214 ದಿನಗಳು

• ಅಂದಾಜು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಿಲ್:
  👉 ₹120 ರಿಂದ ₹150 ಕೋಟಿ

ಇದು ಕೇವಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವೆಚ್ಚ (OPEX). ಪಂಪ್‌ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಪ್ರಸರಣ ನಷ್ಟ, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ ದುರಸ್ತಿ ವೆಚ್ಚ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ.

3️⃣ CAG ವರದಿ ಸಂಖ್ಯೆ–3 (2025)ಯ ಪ್ರಮುಖ “Red Flags”

🌊 ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪುನೀರು ನುಗ್ಗುವ ಭೀತಿ

ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಬೇಡ್ತಿ (ಗಂಗಾವಳಿ) ನದಿಯಿಂದ 18 TMC ನೀರು ಕಡಿತವಾದರೆ, ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಉಪ್ಪುನೀರು ಒಳನಾಡಿಗೆ ನುಗ್ಗುವ ಅಪಾಯ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ:

• ಅಂಕೋಲಾ, ಗೋಕರ್ಣ ಭಾಗದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗೆ ಹಾನಿ

• ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು ಉಪ್ಪಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ

🔁 ಎತ್ತಿನಹೊಳೆ ಯೋಜನೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲೇ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ?

CAG ವರದಿಗಳು ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯತ್ತಿನಹೊಳೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಯತ್ತಿನಹೊಳೆ ವೆಚ್ಚ ಈಗಾಗಲೇ ₹23,251 ಕೋಟಿ ತಲುಪಿದ್ದು,
“ಭಾರೀ ವೆಚ್ಚ – ಭಾರೀ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ – ನೀರು ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ” ಎಂಬ ದುಷ್ಚಕ್ರ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಯೋಜನಲ್ಲೂ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಭೀತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

CAG ವರದಿ ಹಾಗೂ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆ:

• ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ

• ಇಂಧನದ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆಯಿದೆ

• ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಭೀತಿ ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತಿದೆ

ಈ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ Benefit–Cost Ratio (BCR) ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.