ಹರಿವೇ ಇಲ್ಲದ ನದಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದೇಕೆ? ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಮುನ್ನ ಜಲವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಆಗ್ರಹ!

ಆಪ್ತ ವಿಶೇಷ
ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ

ಶಿರಸಿ:

ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿ (ಡಿಪಿಆರ್) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೂ ಮುನ್ನ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ನೈಜ ಜಲಲಭ್ಯತೆ, ಪರಿಸರದ ಅಗತ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ಆಗ್ರಹ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ ಬದಲು, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನೀರು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಕಳೆದ ಕನಿಷ್ಠ 10 ವರ್ಷಗಳ ಬೇಸಿಗೆ ಅವಧಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಹರಿವಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ಎತ್ತಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನೀರಿರುತ್ತದೆ?

ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಜಲಲಭ್ಯತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಹರಿವು ಎಷ್ಟು? ನದಿಯ ಸಹಜ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಷ್ಟು ನೀರು ಅಗತ್ಯ? ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ನೀರು ಬೇಕು? ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ ಬಳಿಕವೇ ಬೇರೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ನೀರು ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿರುವವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಳೆಗಾಲದ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಹರಿವು ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೇವಲ ಮಳೆಗಾಲದ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನದಿ ಜೋಡಣೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿದೆ.

ಡಿಪಿಆರ್‌ಗೂ ಮುನ್ನ ಮೂಲಭೂತ ಅಧ್ಯಯನ ಏಕಿಲ್ಲ?

ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಡ್ರೋನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಸುಮಾರು ₹50 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಟೆಂಡರ್ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಯೋಜನೆ ವಿರೋಧಿ ಧ್ವನಿಗಳು, ಡಿಪಿಆರ್ ತಯಾರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣ ವೆಚ್ಚವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ.

ಒಂದು ವೇಳೆ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಡಿಪಿಆರ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಯೋಜನೆ ಜಲವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದರೆ, ಈಗಾಗಲೇ ಖರ್ಚಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಯಾರದ್ದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಯೋಜನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪುರೇಷೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ, ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಅಗತ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಕಾಡು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳ ಭವಿಷ್ಯವೇನು?

ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ, ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಗಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೂ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯುಳ್ಳವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಕಾಡು ಕೇವಲ ಮರಗಳ ಸಮೂಹವಲ್ಲ. ಅದು ಮಳೆಯ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ, ನದಿಗಳ ಹರಿವಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವ, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವ ಹಾಗೂ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು? ಯಾವ ಗ್ರಾಮಗಳು ಮುಳುಗಡೆಯ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಅಪಾಯ ಎದುರಿಸಬಹುದು? ಎಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಡಿಪಿಆರ್ ಸಿದ್ಧವಾದ ಬಳಿಕವಷ್ಟೇ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ಬದಲು, ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ಆಗ್ರಹ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ.

ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಭರಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಕಳೆದುಹೋಗುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಕಳವಳವಾಗಿದೆ.

ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಗಳು

ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವವರು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

1. 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿ: ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ಕಳೆದ ಕನಿಷ್ಠ 10 ವರ್ಷಗಳ ಬೇಸಿಗೆ ಹರಿವಿನ ಅಧಿಕೃತ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

2. ಸ್ವತಂತ್ರ ಜಲವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ: ನದಿಯ ಪರಿಸರ ಹರಿವು (Environmental Flow), ಜಲಾನಯನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಬೇಸಿಗೆಯ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

3. ಡ್ರೋನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ದತ್ತಾಂಶ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ: ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕು.

4. ಡಿಪಿಆರ್‌ನ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿ: ಯೋಜನೆಯ ಅಗತ್ಯ, ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ತರಬೇಕು.

5. ಗ್ರಾಮಸಭೆಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ದಾಖಲಿಸಿ: ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಬಹುದಾದ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು.

6. ಸಮಗ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ: ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ, ಜಲವಿಜ್ಞಾನ, ಅರಣ್ಯ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ, ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಹೊರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬೇಕು.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಅಗತ್ಯ

ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಬಳಕೆ—ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವವರಾಗಲಿ, ವಿರೋಧಿಸುವವರಾಗಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಆಧರಿಸಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಇರಬೇಕು. ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಮೊದಲು ನದಿಯ ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯಲಿ, ನಂತರ ಯೋಜನೆಯ ಮಾತು ಬರಲಿ!

ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ನೀರು ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಪರಿಸರದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಬಳಿಕವೇ ನದಿ ಜೋಡಣೆಯ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ಆಗ್ರಹದ ಸಾರವಾಗಿದೆ.

ಬೇಡ್ತಿ ಉಳಿಯಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಉಳಿಯಲಿ, ಜನರ ಬದುಕು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲಿ.