ಬೇಡ್ತಿ–ಗಂಗಾವಳಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ನಿಮಗೆಷ್ಟು ಗೊತ್ತು?

ಆಪ್ತ ವಿಶೇಷ

ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ

***********

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ನದಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುಸಿತ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಕರಾವಳಿಯ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲಿನ ಭೀಕರ ಆಘಾತವಾಗಿದೆ.

ಬೇಡ್ತಿ–ಗಂಗಾವಳಿ ಜಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಜಾಲದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾಲದ ಒಂದು ಕೊಂಡಿ ದುರ್ಬಲವಾದರೆ, ಪರಿಣಾಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ: ನದಿ ಒಂದು ಕೊಳಚೆನೀರು ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿದೆಯಂತೆ.

ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ–ಧಾರವಾಡ ಅವಳಿ ನಗರಗಳ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹರಿವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸುಮಾರು 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಗರಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ 100–120 MLD ಕೊಳಚೆನೀರು ಹೊರಬರುತ್ತಿದೆ.

ಈ ನೀರಿನ ಬಹುಪಾಲು:
* ಸಮರ್ಪಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ
* ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಅಪೂರ್ಣ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯೊಂದಿಗೆ
ನೇರವಾಗಿ ನದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದೆ.
ಈ ವಿಷಕಾರಿ ಹರಿವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಪಟ್ಟಣ ಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಶಾಲ್ಮಲ ನದಿಗಳ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಹರಿವು. ಇವುಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ “ಡೈಲ್ಯೂಷನ್ ಎಫೆಕ್ಟ್” ಮೂಲಕ ಬೇಡ್ತಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಪಟ್ಟಣ ಹೊಳೆ ಹಾಗೂ ಶಾಲ್ಮಲ ನದಿಗಳ ನೀರನ್ನು ಬೇರೆ ಜಲಾನಯನಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಜಾರಿಯಾದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅತೀ ಭೀಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

1. ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಷಪೂರಿತತೆ
* ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಸಾಂದ್ರತೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮಟ್ಟ ತಲುಪುತ್ತದೆ
* BOD, COD ಮಿತಿಗಳು ಜೀವಸಹಜ ಮಟ್ಟ ಮೀರಿಸುತ್ತವೆ
* ಭಾರೀ ಲೋಹಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ರೋಗಕಾರಕ ಜೀವಾಣುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ
* ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬೇಡ್ತಿ ಸೇರುವ ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿ ಒಂದು ವಿಷನದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಅಂತಾರೆ ತಜ್ಞರು.
2. ಕರಾವಳಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ: ನಿಧಾನವಾದ ಸಂಹಾರ
ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪರಿಣಾಮ ನೇರವಾಗಿ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರಾತ್ಮಕ ವಿನಾಶ:
* ನದೀಮುಖ (ಎಸ್ಟ್ಯುರಿ) ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುಸಿತ
* ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಕಾಡುಗಳ ನಾಶ
* ಮೀನುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಾಶ
* ಸಮುದ್ರ ತಳದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಡೆಡ್ ಝೋನ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ

ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ದುರಂತ:
* ಸಾವಿರಾರು ಮೀನುಗಾರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯ ನಾಶ
* ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ
* ವಿಷಪೂರಿತ ಮೀನುಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪಾಯ
* ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕುಸಿತ

3. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಗೂ ಅಪಾಯ

* ನದಿ ನೀರಿನಿಂದ ಸಿಂಚನಗೊಳ್ಳುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳ ವಿಷಪೂರಿತತೆ
* ಭೂಗತ ಜಲಮೂಲಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯ
* ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ
* ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯೊಳಗೆ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರವೇಶ.
• 
1. ಭೌಗೋಳಿಕ–ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಜನೆ

* ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮೂಲ: ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ–ಧಾರವಾಡ (ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ)
* ಪರಿಣಾಮ ಅನುಭವಿಸುವವರು: ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕರಾವಳಿ ಮೀನುಗಾರರು

2. ಪರಿಸರ ನ್ಯಾಯದ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆ

* ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಗ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ
* ಅದರ ಪರಿಸರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಧ್ವನಿಯಿಲ್ಲದ ಮೀನುಗಾರ ಸಮುದಾಯ ಭರಿಸುತ್ತದೆ
* ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪರಿಸರ ಅನ್ಯಾಯ

3. ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ

ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅಜ್ಞಾನವೇ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

4. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಲಾಭ – ದೀರ್ಘಾವಧಿ ವಿಪತ್ತು

* ನೀರು ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ
* ಆದರೆ ಪರಿಸರ ನಾಶ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಮೌನವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

* ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ–ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ STPಗಳ ತುರ್ತು ನವೀಕರಣ
* ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
* ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ – ತೀರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಜೈವಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣ
* ಸಮಗ್ರ ಜಲಾನಯನ ನಿರ್ವಹಣೆ (Integrated Basin Management)
* ನಿಯಮಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆ
* Polluter Pays ತತ್ವದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅನುಷ್ಠಾನ
* ಮೀನುಗಾರರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಕೆ.
* ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು
* ಮೀನುಗಾರರು ಮತ್ತು ನಗರವಾಸಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಗತ್ಯ
* ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತನಿಖಾತ್ಮಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು
* ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು (PIL) ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಅಗತ್ಯ

 
ಇದು ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ.
ಇದು ಪರಿಸರ ನ್ಯಾಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ, ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಡುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿ ಅಸ್ವೀಕಾರ್ಯ.

ಇಂದು ನಾವು ಮೌನವಾಗಿದ್ದರೆ,
ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯೊಳಗೆ ಗಂಗಾವಳಿ ಮೃತ ನದಿಯಾಗುತ್ತದೆ,
ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

👉 ಈಗಲೇ ಕ್ರಮ ಅಗತ್ಯ. ಇದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಅಂತಿಮ ಘಂಟೆ