ಬಿಳೇಮತ್ತಿ / ಮತ್ತಿ (Terminalia arjuna) ಮೇಲೆ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮ.

ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ
****

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನದಿ ತೀರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬಿಳೇಮತ್ತಿ (ಮತ್ತಿ) ಮರಗಳು, ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ/ತಿರುವು ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಗಂಭೀರ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

🌊 1. ನೀರಿನ ಹರಿವು ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶದ ಕುಸಿತ
ನದಿ ನೀರಿನ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾದಾಗ, ತೀರ ಪ್ರದೇಶದ ತೇವಾಂಶವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
➡️ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮರಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಕುಗ್ಗಿ, ಒಣಗುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

🌱 2. ಬೇರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದುರ್ಬಲತೆ
ಮತ್ತಿ ಮರಗಳು ಆಳವಾದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭೂಗರ್ಭ ಜಲದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ.
➡️ ಜಲಮಟ್ಟ ಕುಸಿತದಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶ ಶೋಷಣೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಸ್ಥಿರತೆ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

🌧️ 3. ಪ್ರವಾಹ ಚಕ್ರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ಸಹಜ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಬೀಜ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿವೆ.
➡️ ಅಣೆಕಟ್ಟು/ನದಿ ತಿರುವಿನಿಂದ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

🧪 4. ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾನಿ
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಆಗುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಣೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
➡️ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸಾರುಶಕ್ತಿ ಕುಸಿದು, ಮರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

🌿 5. ಜೈವ ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಮೌಲ್ಯ ನಷ್ಟ
ಬಿಳೇಮತ್ತಿ ಮರಗಳು ಹಲವು ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿವೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ, ಇದರ ತೊಗಟೆ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೃದ್ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
➡️ ಮರಗಳ ನಾಶದಿಂದ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಸಂಪತ್ತು ಎರಡೂ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

🌡️ 6. ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ
ನದಿ ತೀರದ ಮರಗಳು ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
➡️ ಮರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಸಿತದಿಂದ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಒಣ ವಾತಾವರಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
📊 ಬಿಳೇಮತ್ತಿ ಮರಗಳ ಅಂದಾಜು ಸಂಖ್ಯೆ
(ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಅಗತ್ಯ)

ಅಂಶ
ಅಂದಾಜು ಮೌಲ್ಯ
ಪ್ರಭಾವಿತ ನದಿ ತೀರದ ಉದ್ದ
80–120 ಕಿ.ಮೀ
ತೀರದ ಅರಣ್ಯದ ಅಗಲ
50–100 ಮೀಟರ್
ಮತ್ತಿ ಮರಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ
20–50 ಮರಗಳು/ಹೆಕ್ಟೇರ್
ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜು
15,000 – 40,000 ಮರಗಳು

ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಂದಾಜು 15,000 ರಿಂದ 40,000 ಬಿಳೇಮತ್ತಿ ಮರಗಳು ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
👉 ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ:
ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಕುಸಿತ
ನದಿ ತೀರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದುರ್ಬಲತೆ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಸರ ಸಂಕಷ್ಟ