ಬೇಡ್ತಿಯ ನೀರು ತಿರುಗಿಸುವ ಮುನ್ನ ವರದಾ ನದಿಯನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದೇ?

ಆಪ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ಶಿರಸಿ:

ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ವರದಾ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನೇ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರ್ಯಾಯದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.

ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ವರದಾಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಮೊದಲು ವರದಾ ನದಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ, ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ 4,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆರೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಶಿರಸಿಯ ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

"ಬೇಡ್ತಿಯ ನೀರನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವರದಾ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕೋಣ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ" ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ.

ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಜನರಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೇ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಮೊದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅವರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ವರದಮೂಲದಿಂದ ತುಂಗಭದ್ರೆಯವರೆಗೆ ಹರಿಯುವ ವರದಾ

ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ವರದಮೂಲದಲ್ಲಿ ವರದಾ ನದಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗರ, ಸೊರಬ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಬನವಾಸಿ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಗೆ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಲಗನಾಥದ ಬಳಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಳೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಯಲುಸೀಮೆಯನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಮಾರ್ಗವಾಗಿ ವರದಾ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ (IISc) Centre for Ecological Sciences ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವರದಾ ನದಿಯ ಉದ್ದವನ್ನು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 198 ಕಿ.ಮೀ. ಎಂದು, ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 245 ಕಿ.ಮೀ. ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಸುಮಾರು 5,135 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಇದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕ ಜಲೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅಂದಾಜು 40ರಿಂದ 80 ಟಿಎಂಸಿ ವರೆಗೆ ಇದೆ. ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 4,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.

ಆದರೆ 40–80 ಟಿಎಂಸಿ ಎಂಬುದು ಜಲೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅಂದಾಜೇ ಹೊರತು, ಅಷ್ಟೂ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ನದಿಯ ನೈಜ ಹರಿವು, ಕಾಲೋಚಿತ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬಳಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ನೀರನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಿದೆ.

ವರದಾ ನದಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿ

ವರದಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ, ಮಧ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಪಟವರ್ಧನ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಲಹೆ.

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಹರಿದುಹೋಗುವ ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಆದರೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ನದಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಲೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗದು. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆ, ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ನೀರಿನ ಹರಿವು, ಜಲಾಶಯದ ಎತ್ತರ, ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುವ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಭೂಮಿ, ಜನವಸತಿ ಹಾಗೂ ಹೂಳು ಸಂಗ್ರಹದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅದರಲ್ಲಿಯೂ Gross Storage, Live Storage ಮತ್ತು Dead Storage ಎಂಬ ಮೂರು ಅಂಶಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಜಲಾಶಯದ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವೇ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಲಿದೆ.

4,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆರೆಗಳು: ವರದಾ ಜಲಾನಯನದ ದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತು!

ವರದಾ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ 4,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆರೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅನೇಕ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಳು ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಕೆಲವು ಕೆರೆಗಳ ಒಳಹರಿವು ಮತ್ತು ಹೊರಹರಿವಿನ ಕಾಲುವೆಗಳು ಹಾಳಾಗಿರಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕೆರೆಗಳ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತುವರಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿರಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಕೆರೆಯ ಮೂಲ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಳೆಯಬೇಕು. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಳು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿ, ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು.

ಕೆರೆಗಳ ಸರಪಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಕೆರೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕೆರೆಗೆ ನೀರು ಹರಿಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೂ ಇದು ನೆರವಾಗಬಹುದು.

ಒಂದೆಡೆ ಹೊಸ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಸಾವಿರಾರು ಹಳೆಯ ಕೆರೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ. ಈ ಎರಡೂ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿದರೆ ವರದಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಈಗಾಗಲೇ ವರದಾ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ಅವಲಂಬನೆ

ವರದಾ ನದಿ ಕೇವಲ ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲವಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ಈ ನದಿಯ ನೀರು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

2014ರ ಪರಿಸರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಮಿತಿಯ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಲಾಸೂರು ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನಿಂದ 1.5 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಯೋಜನೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.

ಅದರಂತೆ 1.35 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಹನಿ ನೀರಾವರಿಗೆ, 0.091 ಟಿಎಂಸಿಯನ್ನು 11 ಸಣ್ಣ ನೀರಾವರಿ ಕೆರೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ 0.059 ಟಿಎಂಸಿಯನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ವರದಾ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊಸ ಜಲಾಶಯ ಅಥವಾ ನೀರು ವರ್ಗಾವಣೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವಾಗ ಈಗಿರುವ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಬಯಲುಸೀಮೆಗೆ ವರದಾ ನೀರೇ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಬಹುದೇ?

ಹಾವೇರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಲ್ಪಿಸಲು ದೂರದ ನದಿಗಳಿಂದ ನೀರು ತರುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆ.

ಆದರೆ ವರದಾ ನದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿ, ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮಳೆಗಾಲದ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಮೂಲಗಳ ಸದ್ಬಳಕೆಯಿಂದ ದೂರದ ನದಿಗಳಿಂದ ನೀರು ತರುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು.

ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈಗಲೇ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗದು. ಎಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಒದಗಿಸಬಹುದು, ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರ ಪೂರೈಕೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಜಲವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.

ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ನೀರು ತರುವ ಮುನ್ನ 10 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಬೇಕು!

ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ವರದಾ ಎರಡೂ ವಿಭಿನ್ನ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ನದಿಗಳು. ಬೇಡ್ತಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತದೆ. ವರದಾ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ತುಂಗಭದ್ರೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಿರುವಾಗ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ವರದಾಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಕುರಿತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ವರದಾ ನದಿಯ ಸ್ವಂತ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಸಮಗ್ರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪಟವರ್ಧನ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

1. ಕಳೆದ 20–30 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವರದಾ ನದಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಸಿಕ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಎಷ್ಟಿದೆ?

2. ಮಾರ್ಚ್, ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನೀರು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ?

3. ಬರಗಾಲದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಹರಿವು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ?

4. ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಈಗಾಗಲೇ ಎಷ್ಟು ಬ್ಯಾರೇಜ್ ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳಿವೆ?

5. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆರೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಷ್ಟು?

6. ಕೆರೆಗಳ ಹೂಳು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದು?

7. ಹೊಸ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆ ಎಷ್ಟು ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ?

8. ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಒಟ್ಟು ಬೇಡಿಕೆ ಎಷ್ಟಿದೆ?

9. ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಕೆಳಹರಿವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಅಗತ್ಯವಿದೆ?

10. ವರದಾ ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಳಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಎಷ್ಟು ನೀರು ಹರಿಯಲು ಬಿಡಬೇಕು?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉತ್ತರ ದೊರೆತ ನಂತರವೇ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.

ನದಿಯ ನೀರು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವುದು ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ!

ನದಿ ನೀರು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತದೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಸರಿಯಲ್ಲ. ವರದಾ ನದಿ ತುಂಗಭದ್ರೆಯನ್ನು ಸೇರುವುದರಿಂದ ಕೆಳಹರಿವಿನ ಕೃಷಿ, ಜಲಚರಗಳ ಬದುಕು, ಅಂತರ್ಜಲ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ನದಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೀರನ್ನು ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೂ ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಕನಿಷ್ಠ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು.

ಅಲ್ಲದೆ ಹೊಸ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಮುಳುಗಡೆ, ಜನವಸತಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ನದಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಮಾದರಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನೂ ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಪರ್ಯಾಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ!

ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ, ವರದಾ ನದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ಹಳೆಯ ಕೆರೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನೀರು ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಪರ್ಯಾಯದ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಬೇಕು ಎಂಬುದು ಪಟವರ್ಧನ ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಲಹೆ.

ದೂರದ ನದಿಯಿಂದ ನೀರು ತರುವ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ಕಾಲುವೆಗಳು, ಪಂಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ, ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಎಷ್ಟು ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ? ಎರಡೂ ಯೋಜನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಯೋಜನೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರ?

ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀವನಚಕ್ರ ವೆಚ್ಚದ (Life Cycle Cost) ಹೋಲಿಕೆ ನಡೆಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ನಿಖರವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.

ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಗೆ ಆಗ್ರಹ

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆ, ಸಣ್ಣ ನೀರಾವರಿ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರದಾ ನದಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವರದಾ ನದಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಲಾನಯನ ನಕ್ಷೆ, ಕಳೆದ 20–30 ವರ್ಷಗಳ ಮಾಸಿಕ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ದಾಖಲೆ, ಬರಗಾಲದ ಸಂದರ್ಭದ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳಗಳು, ಜಲಾಶಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, 4,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆರೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ, ಹೂಳು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ, ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ-ನಷ್ಟಗಳನ್ನೂ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಬಯಲುಸೀಮೆಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನದಿಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದೇ ಮೊದಲ ಪರಿಹಾರವಾಗಬಾರದು. ಸ್ಥಳೀಯ ನದಿಗಳು, ಕೆರೆಗಳು, ಅಂತರ್ಜಲ ಮತ್ತು ಮಳೆನೀರಿನ ಸಮಗ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಸಾರವಾಗಿದೆ.

"ಬೇಡ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸೋಣ, ವರದಾವನ್ನು ಬೆಳೆಸೋಣ, ಬಯಲುಸೀಮೆಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸೋಣ" ಎಂಬ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ ಅವರು ವರದಾ ನದಿಯ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.