NH 766E ಶಿರಸಿ–ಹಾವೇರಿ ರಸ್ತೆ: 6 ವರ್ಷದ ವಿಳಂಬದಿಂದ ₹273 ಕೋಟಿ ಜನನಷ್ಟ. ?!

ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ
**************

ಇಂಧನ,ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಷ್ಟ ಮಾತು ಜೋರಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನನಗೆ ಒಂದು ನಷ್ಟದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸುಕತೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

ಇದು ನನ್ನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅಂದಾಜಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, ವೃತ್ತಿಪರರು ಮಾಡಿದ ಅಂದಾಜಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಅಲ್ಲ. ವೃತ್ತಿಪರರು ನಿಖರ ಲೆಕ್ಕಚಾರವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಹೀಗೊಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಮುಂದಿನ ಒಂದು ಅಂದಾಜು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸೋಣ.ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲ.

Sirsi ರಿಂದ Haveri ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ NH 766E ಕಾಮಗಾರಿ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಳಂಬವಾಗಿರುವ ಪರಿಣಾಮ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಾವೇರಿ ಭಾಗದ ಜನರು ಭಾರೀ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

2024ರಲ್ಲಿ Rajya Sabha ಗೆ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ರಸ್ತೆ ಕಾಮಗಾರಿಯ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ ಸುಮಾರು ₹313 ಕೋಟಿ. ಆದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿ ಏನೆಂದರೆ — 2019ರಿಂದ 2025ರವರೆಗೆ 6 ವರ್ಷದ ವಿಳಂಬದಿಂದ ಜನತೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಉಂಟಾದ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟ ಅಂದಾಜು ಸುಮಾರು ₹271–273 ಕೋಟಿ!

ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ ₹313 ಕೋಟಿ, ವಿಳಂಬದಿಂದಾದ ಜನನಷ್ಟ ಅಂದಾಜು
 ₹273 ಕೋಟಿ.

📌 ಅಂದಾಜು ಮೂಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು
ರಸ್ತೆ ಉದ್ದ 74.98 ಕಿ.ಮೀ, ವಿಳಂಬ ಅವಧಿ 6 ವರ್ಷ (2019–2025), ದಿನದ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ಅಂದಾಜು
800–1000, ಸರಾಸರಿ ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ₹103 / ಲೀಟರ್.
1️⃣ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ ಅಂದಾಜು
 — ₹102 ಕೋಟಿ
CSIR–CRRI ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಹಾಳಾದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳು ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆಗಳಿಗಿಂತ 1.5 ರಿಂದ 3 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನ ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ವಾಹನ,
ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ,
ಹಾಳು ರಸ್ತೆ,
ಹೆಚ್ಚುವರಿ (75 km ಗೆ)
ಕಾರು
5 ಲೀ,
7.5 ಲೀ,
2.5 ಲೀ = ₹258
ಲಾರಿ
18 ಲೀ,
27 ಲೀ,
9 ಲೀ = ₹927
ಬಸ್
12 ಲೀ,
18 ಲೀ,
6 ಲೀ = ₹618
ದಿನದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ (500 ಕಾರು + 300 ಲಾರಿ + 100 ಬಸ್):
500 × ₹258 = ₹1,29,000
300 × ₹927 = ₹2,78,100
100 × ₹618 = ₹61,800
ದಿನಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು = ₹4,68,900
6 ವರ್ಷಕ್ಕೆ = ₹102 ಕೋಟಿ.

75 km ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ ಅಂದಾಜು
: ಕಾರು ₹258, ಲಾರಿ ₹927, ಬಸ್ ₹618.
ದಿನಕ್ಕೆ 500 ಕಾರು, 300 ಲಾರಿ, 100 ಬಸ್ ಸಂಚಾರ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜು ₹4,68,900 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ. 6 ವರ್ಷಕ್ಕೆ = ₹102 ಕೋಟಿ.
 2️⃣ ವಾಹನ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಟೈರ್ ಹಾನಿ ಅಂದಾಜು
 — ₹50 ಕೋಟಿ
ಕೆಟ್ಟ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಟೈರ್ ಬೇಗ ಹಾಳಾಗುವುದು, ಸಸ್ಪೆನ್ಷನ್ ಹಾನಿ, ಬ್ರೇಕ್–ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಸಮಸ್ಯೆ, ಎಂಜಿನ್ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವಾಹನಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು ₹15,000–50,000 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ ಬೀಳುತ್ತದೆ. 6 ವರ್ಷಗಳ ಅಂದಾಜು ನಷ್ಟ ಅಂದಾಜು
= ₹40–60 ಕೋಟಿ.

3️⃣ ಸಮಯ ನಷ್ಟ ಅಂದಾಜು
— ₹28 ಕೋಟಿ
ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ 75 km ಗೆ 1.5 ಗಂಟೆ ಸಾಕು, ಆದರೆ ಹಾಳು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ 2.5–3 ಗಂಟೆ ಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ 1–1.5 ಗಂಟೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥ. ಇದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಳಂಬ, ಉದ್ಯೋಗ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಕುಸಿತ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಅಂದಾಜು ಸಮಯ ನಷ್ಟ = ₹25–30 ಕೋಟಿ.
 4️⃣ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ನಷ್ಟ 
ಅಂದಾಜು
— ₹18 ಕೋಟಿ

ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಅಡಿಕೆ, ಮೆಣಸು, ತೆಂಗು ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ, ಸರಕು ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಅಂದಾಜು ನಷ್ಟ = ₹15–20 ಕೋಟಿ.

5️⃣ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಷ್ಟ ಅಂದಾಜು
 — ₹73 ಕೋಟಿ
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಆಮದು. TCI–IIM ಕೋಲ್ಕತ್ತ ಜಂಟಿ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಹಾಳು ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ $14.7 ಬಿಲಿಯನ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ ಆಗುತ್ತಿದೆ. NH 766E ಪ್ರಮಾಣದ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು
 ≈ ₹12 ಕೋಟಿ. 6 ವರ್ಷಗಳ ಅಂದಾಜು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಷ್ಟ ಅಂದಾಜು
= $88 ಲಕ್ಷ ≈ ₹73 ಕೋಟಿ.
 📊 ಒಟ್ಟು ಸಮಗ್ರ ನಷ್ಟ ಅಂದಾಜು 
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನ ₹102 ಕೋಟಿ, ವಾಹನ ದುರಸ್ತಿ ₹50 ಕೋಟಿ, ಸಮಯ ನಷ್ಟ ₹28 ಕೋಟಿ, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ₹18 ಕೋಟಿ, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ₹73 ಕೋಟಿ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ₹271–273 ಕೋಟಿ (≈ $32 ಮಿಲಿಯನ್).

⚠️ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ
₹313 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ರಸ್ತೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅಂದಾಜು ₹273 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಿತ್ತು, ಸಾವಿರಾರು ಲೀಟರ್ ಇಂಧನ ಉಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು, ವಾಹನ ಹಾನಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವೇಗವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಉಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು.

> "ರಸ್ತೆ ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ವಿಳಂಬದ ಬೆಲೆ ಜನತೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ."

ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಅಥವಾ ಡಾಂಬರು ಅಲ್ಲ. ಅದು ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಮಯದ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ.