ಹಳ್ಳಿಯ ಕಟ್ಟೆಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲೂ ನದಿ ತಿರುವಿನ ಗುಮ್ಮ

✍️ ಡಾ ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ

****

ಬೆಳಗಿನ ಮಂಜು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಡೇರಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಸುತ್ತ ನಿಂತಿರುವ ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಳು ಮೌನವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡವು. ಹಾಲಿನ ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿ ರೈತರು ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂತಿದ್ದರು. ಮಾತುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ತೂಕ ಮಾತ್ರ ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತು.

ಮೊದಲ ಧ್ವನಿ — ಶಂಕರಣ್ಣ, ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಾರ

ಐವತ್ತು ದಾಟಿದ ಶಂಕರಣ್ಣ ಕ್ಯಾನ್ ಇಳಿಸಿ ನೇರ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತರು. ಅವರು ಮಾತು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದವರ ಗಮನ ಅವರ ಕಡೆ ಸೆಳೆಯಿತು.

“ನಾನು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷದಿಂದ ಈ ತೋಟ ಮಾಡ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನಪ್ಪ ಮಾಡಿದ್ದ, ಅವನಪ್ಪ ಮಾಡಿದ್ದ. ಈ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಅಡಿಕೆ ಮರಕ್ಕೆ ನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಕೆಳಗಿನ ಬೇಡ್ತಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ. ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಗುಡ್ಡದ ಒಳಗೆ ತೇವ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಂತರ್ಜಲ ಇರುತ್ತದೆ…"

ಅವರು ಕ್ಷಣಕಾಲ ತಡೆದರು. ನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೇಳಿದರು:

“ನದಿ ತಿರುಗಿಸಿದರೆ ಆ ತೇವ ಉಳಿಯುತ್ತಾ? ನನ್ನ ಬಾವಿ ಬತ್ತುವುದಿಲ್ಲವಾ?”

ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿದಂತಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಯಾರಿಗೂ ತಕ್ಷಣ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.

ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ತಲೆ ಆಡಿಸಿದರು.

“ಅದನ್ನೇ ನಾನೂ ಹೇಳ್ತಿರೋದು. ಸರ್ಕಾರದವರಿಗೆ ಇದು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆ. ನಮಗೆ ಇದು ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ. ತೋಟ ಒಣಗಿದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಓದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಮದುವೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ… ಎಲ್ಲವೂ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.”

ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ಷಣಕಾಲ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದಂತಾಯಿತು.

ಎರಡನೇ ಧ್ವನಿ — ಗಂಗಕ್ಕ, ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯುವ ರೈತ ಮಹಿಳೆ

ಈಗ ಮಾತಿನ ಸರದಿ ಗಂಗಕ್ಕ ಕಡೆ ತಿರುಗಿತು. ಅವರು ಮಾತನಾಡುವ ಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ತಡೆದರು. ಅವರ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಜ್ಞಾತ ಭಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.

“ನನ್ನ ಅತ್ತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೇಳ್ತಿದ್ದರು — ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ ಸಿಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಮಲೆನಾಡು ಬರಡಾಗುತ್ತದೆ ಅಂತ. ಆಗ ನಾವು ನಗ್ತಿದ್ದೆವು…”

ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ನಗುಬಯಸಿದರೂ, ಅದು ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಮೂಡಲಿಲ್ಲ.

“ಈಗ ನಗು ಬರ್ತಿಲ್ಲ.”

ಅವರು ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿದರು. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಳ್ಳಿಯ ನೆನಪುಗಳು ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದವು:

“ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಮಳೆ ಎಷ್ಟು ಬೀಳ್ತಿತ್ತು ಗೊತ್ತಾ? ಆಷಾಢ ಬಂತು ಅಂದರೆ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಕಾಲಿಡಲಾಗ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ನೋಡಿ — ಮಳೆ ತಡವಾಗಿ ಬರ್ತದೆ, ಬೇಗ ಹೋಗ್ತದೆ.”

ಮಾತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಗಂಭೀರವಾಯಿತು:

“ಇರುವ ನದಿ ಇದ್ದಾಗ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ… ನಾಳೆ ನಾವು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕು?”

ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಡೇರಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಮೌನ ಆವರಿಸಿತು. ಅದು ಮಾತುಗಳ ಕೊರತೆ ಅಲ್ಲ — ಒಳಗೆ ಉಕ್ಕಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆತಂಕದ ಮೌನ.

ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಣಯ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮೂಡಿತ್ತು —
👉 ಇದು ಕೇವಲ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಅಲ್ಲ
👉 ಇದು ಮಲೆನಾಡಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜೀವಂತ ಸಂವಾದ

ಡೇರಿ ಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು —
ಜನರ ಧ್ವನಿಗೆ ವೇದಿಕೆ, ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮುಕ್ತ ಸಂಸತ್ತು.