ಶಿರಸಿ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ: ರಸ್ತೆ ಬದಲು ರೈಲು — ಎಷ್ಟು ಉಳಿತಾಯ ಆಗುತ್ತೆ ಗೊತ್ತಾ?

ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ

****

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರಸಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಡಿಕೆ, ಕಾಳುಮೆಣಸು, ಏಲಕ್ಕಿ, ಜೇನುತುಪ್ಪ, ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಮರದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಶಿರಸಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಇಂದಿಗೂ ನೇರ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯೂ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ಇದೀಗ ತಾಳಗುಪ್ಪ–ಸಿದ್ದಾಪುರ–ಶಿರಸಿ–ಮುಂಡಗೋಡ–ತಡಸ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸುಮಾರು 167 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಹೊಸ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಸರ್ವೇ ಮತ್ತು ಗಡಿ ಗುರುತಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆ ಸಾಕಾರವಾದರೆ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಗಬಹುದು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಿರಸಿಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವ ಅಡಿಕೆ, ಮಸಾಲೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಮರದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿರಸಿಗೆ ಬರುವ ಗೊಬ್ಬರ, ಸಿಮೆಂಟ್, ಕಬ್ಬಿಣ, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ದಿನಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚವು ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೂ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಡಿಪಿಐಐಟಿ (DPIIT) ಹಾಗೂ ಎನ್‌ಸಿಎಇಆರ್ (NCAER) ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೀರ್ಘ ದೂರದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ರಸ್ತೆಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಟನ್-ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸಾಗಣೆಗೆ ರೈಲಿನ ವೆಚ್ಚ ರಸ್ತೆಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟಿರಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ 600 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಉಳಿತಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಿರಸಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಅಡಿಕೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಅಡಿಕೆ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಈ ಸರಕುಗಳ ಬಹುಪಾಲು ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕವೇ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಪುಣೆ, ಮುಂಬೈ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತದೆ. ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ದೊರೆತರೆ ಶಿರಸಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸರಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ ತಲುಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭವೆಂದರೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ. ಇಂದು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಡ್‌ಗೇಜ್ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ಈಗಾಗಲೇ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಶಿರಸಿಯ ಸರಕುಗಳು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ ಪುಣೆ, ಮುಂಬೈ, ಅಹಮದಾಬಾದ್, ದೆಹಲಿ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು, ಗೋದಾಮು ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಡ್ರೈ ಪೋರ್ಟ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದರೆ ಶಿರಸಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅನುಕೂಲವಾಗಬಹುದು. ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸರಕು ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್, ಕಂಟೇನರ್ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕದ ಲಾಭ ಕೇವಲ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಶಿರಸಿ–ಸಾಗರ, ಶಿರಸಿ–ಕುಮಟಾ ಹಾಗೂ ಇತರ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ವಾಹನಗಳ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಹಾನಿ, ಭೂಕುಸಿತ, ಸಂಚಾರ ಅಡಚಣೆ ಹಾಗೂ ಅಪಘಾತಗಳ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ರೈಲಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರೆ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವೂ ಇಳಿಕೆಯಾಗಬಹುದು.

ಒಂದು ಸರಕು ರೈಲು ನೂರಾರು ಲಾರಿಗಳಷ್ಟು ಸರಕನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇಂಧನ ಆಮದು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಂತಹ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಲಾಭವಾಗಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ದೊರೆತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್‌ಗಳು, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೇವೆಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಶಿರಸಿ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಅಡಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಮಸಾಲೆ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ರಫ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು.

ಒಟ್ಟಾರೆ ನೋಡಿದರೆ, ತಾಳಗುಪ್ಪ–ಸಿದ್ದಾಪುರ–ಶಿರಸಿ–ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೊಸ ರೈಲು ಹಳಿಯಲ್ಲ. ಇದು ಶಿರಸಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈಲು ಜಾಲಕ್ಕೆ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಬಂದರುಗಳ ರಫ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ.

ಇಂದು ಶಿರಸಿಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಬಹುತೇಕ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ದೊರೆತರೆ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ, ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ವಿಶಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ರಫ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ವೃದ್ಧಿ, ರಸ್ತೆ ದಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿತ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಲಾಭಗಳು ದೊರೆಯಬಹುದು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಡಿಕೆ, ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾರ್ಗ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಬಲ್ಲದು. ಶಿರಸಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಯಲ್ಲಾಪುರ, ಮುಂಡಗೋಡ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಮುಂದಿನ ಹಲವು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕೃಷಿ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ವೇಗ ನೀಡುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಒಂದು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಶಿರಸಿಗೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ತಾಳಗುಪ್ಪ–ಸಿದ್ದಾಪುರ–ಶಿರಸಿ–ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ರೇಖೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮಲೆನಾಡಿನ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಹೊಸ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.