ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆಯವರ ನಿಲುವೇನು?

ಆಪ್ತ ವಿಶೇಷ


ಆಪ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ಶಿರಸಿ:

ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ನದಿಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ದಿವಂಗತ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆಯವರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪರಿಸರಪರ ನಿಲುವು ಇದೀಗ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯವರಾದ ಹೆಗಡೆಯವರು ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟವನ್ನು ಕೇವಲ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ನೋಡದೆ, ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ "ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿಲು" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಬೇಡ್ತಿ, ಅಘನಾಶಿನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನದಿಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿಲುವು ಅವರದ್ದಾಗಿತ್ತು.

ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಸುರಂಗ, ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ?

ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಕಿರಿದಾದ ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳ ನೀರನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲು ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಸುರಂಗ ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದಂತಹ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಭೂಕುಸಿತ, ಜಲಚಕ್ರದ ಏರುಪೇರು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಗಡೆಯವರು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಬೇಡ್ತಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜನರ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ

1970–80ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಯೋಜನೆಗೆ ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರು ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಬಹುದಾದ ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಳು, ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಜನರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಲುವಿಗೆ ಹೆಗಡೆಯವರು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

"ಜೈವಿಕ ಸಂಪತ್ತು ನಾಶವಾದರೆ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಅವರ ಪರಿಸರಪರ ಚಿಂತನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿತ್ತು.

ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕಿಂತ ನೆಲದ ವಾಸ್ತವ ಮುಖ್ಯ

ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಅವುಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಹೆಗಡೆಯವರ ನಿಲುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.

ನೂರಾರು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಿ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್, ಹಣ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅದರ ಮುಖಜ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ನದಿಗಳ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪುನೀರು ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೂ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಇದೆ.

ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳ ಬದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತು

ಬೃಹತ್ ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಹೆಗಡೆಯವರ ಚಿಂತನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.

ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ, ಸಣ್ಣ ಚೆಕ್‌ಡ್ಯಾಂಗಳು, ಜಲಾನಯನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕೆರೆ-ಕುಂಟೆಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಿತವ್ಯಯದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯಂತಹ ಕ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸುಸ್ಥಿರ ಪರಿಹಾರಗಳಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅವರದಾಗಿತ್ತು.

ಇಂದಿನ ಚರ್ಚೆಗೆ ಹೆಗಡೆಯವರ ಚಿಂತನೆ ಪ್ರಸ್ತುತ

ಇಂದು ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ, ಅಘನಾಶಿನಿ–ವೇದಾವತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಹಾಗೂ ವಿರೋಧದ ಧ್ವನಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆಯವರ ಪರಿಸರಪರ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು; ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ, ನದಿಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಬಲಿಕೊಡಬಾರದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅವರ ನಿಲುವು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ನೀರನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮೊದಲು, "ನೀರು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತಿದೆ? ಅದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭವಿಷ್ಯವೇನು?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ ಇಂದಿನ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.