ಬೇಡ್ತಿ-ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ: ವಾದೀರಾಜ ಮಠ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾದಿ ಜೈನಮಠಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ! ಇವು ಮುಳುಗುತ್ತಾ?

ಆಪ್ತ ವಿಶೇಷ
ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ
******

ಬೇಡ್ತಿ-ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸೋಂದಾದ ವಾದೀರಾಜ ಮಠ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾದಿ ಜೈನಮಠಗಳು ಮುಳುಗುತ್ತದಾ? ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಏನು ಪರಿಣಾಮ ಆಗಬಹುದು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಇಂಚಿಂಚೂ ಮಾಹಿತಿ


ಸೋದೆ ವಾದೀರಾಜ ಮಠ

ಸೋಂದಾದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ಮಠ (ಸೋದೆ ಮಠ) ಕೂಡ ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
DPR (ವಿವರವಾದ ಯೋಜನಾ ವರದಿ) ಪ್ರಕಾರ, ಯೋಜನೆಯ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಠದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ, ಸೋದೆ ಮಠವು ಶಾಲ್ಮಲಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಗಂಭೀರವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು:

1. ಶಾಲ್ಮಲಾ ನದಿಯ ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹರಿವು
ಸೋದೆ ಮಠದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಶಾಲ್ಮಲಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ.
 * ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಶಾಲ್ಮಲಾ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆ, ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವು ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ.
 * ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೀರು (Backwater) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನದಿ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಮಠದ ಕೆಲವು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ನಾನಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ನೀರು ನುಗ್ಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.

2. ಸಹಸ್ರಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ
ವಾದಿರಾಜ ಮಠದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಹಸ್ರಲಿಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಶಾಲ್ಮಲಾ ನದಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಇದೆ.
 * ನದಿಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತುವುದರಿಂದ ಈ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಲಿಂಗಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೂಳು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿದೆ.

3. ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಭೀತಿ
ಹೊಸ DPR ನಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದ ಅಡಿಯಿಂದ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ.
 * ಸೋಂದಾ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ಭೂಗರ್ಭ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ. ಮಠದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸುರಂಗ ಕೊರೆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಕಂಪನ ಉಂಟಾಗಿ ಪುರಾತನ ಮಠದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಧವಳ ಗಂಗೆಯಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಜಲಮೂಲಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಹೋರಾಟದ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ವಾದಿರಾಜ ಮಠದ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಮಧ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
 * "ಇದು ಕೇವಲ ಮಠದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ವಾದಿರಾಜರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಯ ದೈವಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವುವ ಪ್ರಯತ್ನ" ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.
 * ಸೋದೆ ಮಠದ ಶ್ರೀಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಳು ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ: ಮಠದ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮಠದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ, ಶಾಲ್ಮಲಾ ನದಿಯ ಸಹಜ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಯೋಜನೆಯು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ತೀರ್ಮಾನವಾಯಿತು ಎಂಬ ವಿವರಗಳು ನಿಮಗೆ ಬೇಕೆ? ಅಥವಾ ಈ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುದ್ದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕೆ?

ಸ್ವಾದಿ ಜೈನಮಠ

ಸೋಂದಾದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜೈನ ಮಠ (ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ಮಠ) ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಸದಿಗಳು ಕೂಡ ಬೇಡ್ತಿ-ವರದಾ ಯೋಜನೆಯ ಹೊಸ DPR ಪ್ರಕಾರ ನೇರವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ, ಈ ಮಠ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಗಂಭೀರವಾದ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುವ ಆತಂಕವಿದೆ. ಅದರ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

1. ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ
ಸೋಂದಾ ಜೈನ ಮಠವು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಯೋಜನೆಯಡಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ಗಳು ಮಠದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ನೇರ ಮುಳುಗಡೆಯ ಭೀತಿ ಇಲ್ಲ.

2. ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಕಂಪನದ ಭೀತಿ (Vibration Risks)
ಹೊಸ DPR ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆತಂಕವೆಂದರೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ.
 * ಮಠದ ಹತ್ತಿರದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ಫೋಟ ಮತ್ತು ಕಂಪನಗಳು (Blasting and Vibrations) ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳ ಮತ್ತು ಸ್ತೂಪಗಳ ಭದ್ರತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು.
 * ಸೋಂದಾ ಜೈನ ಮಠವು ಅತೀ ಪುರಾತನವಾದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವು ಇಂತಹ ಭೂಗರ್ಭದ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

3. ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ
 * ಜೈನ ಮಠದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾವಿಗಳು ಈ ಭಾಗದ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಈ ಜಲಮೂಲಗಳು ಬತ್ತಿಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
 * ಮಠಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಪರಿಸರವೇ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭವಾದರೆ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಾಂತತೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸೋಂದಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ಥಿತಿ:
ಸೋಂದಾ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲಿ ಮಠ, ವಾದಿರಾಜ ಮಠ ಮತ್ತು ಜೈನ ಮಠಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಾನ. ಈ ಮೂರೂ ಮಠಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಭೀತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ:
 * ನೇರ ಮುಳುಗಡೆ: ಇಲ್ಲ.
 * ಪರಿಸರ ಹಾನಿ: ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು.
 * ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ: ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವನೀಯ ಹಾನಿ.
ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ:
ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಮಠದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ "ಸೋಂದಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಲಯ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾಮಗಾರಿ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.