ಭಾರತಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಬೇಕು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ "River Protection Act"?

~ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ
****

ಭಾರತವು ನದಿಗಳ ನಾಡು. ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ, ಕಾವೇರಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ಗೋದಾವರಿ ಮುಂತಾದ ನದಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಕೃಷಿ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಈ ನದಿಗಳು ತೀವ್ರ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿವೆ. ಮಾಲಿನ್ಯ, ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಒತ್ತುವರಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ನಾಶದಿಂದ ನದಿಗಳು ಸಾಯುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ *"River Protection Act"* ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ.

⚠️ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ — ಏನು ತೊಂದರೆ?
ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನದಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾನೂನಿಲ್ಲ. Water Act 1974, Environment Act 1986, NGT Act 2010 — ಇವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾನೂನುಗಳು. ಇವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯದ ಕೊರತೆ ಇದೆ ಅಂತೆ. ಇದರಿಂದ:
- ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯಾರದ್ದು ಎಂಬ ಗೊಂದಲ
- ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ
- ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ

 River Protection Act ಏಕೆ ಬೇಕು — ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು*

1. ನದಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲು
ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ Whanganui ನದಿಗೆ "ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾಗೆ ಇದೇ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು. ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಕಾನೂನಿದ್ದರೆ ನದಿಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

2. ನದಿ ತಟ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ
ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ, ಒತ್ತುವರಿ ತಡೆಯಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಇರಬೇಕು. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನಿದ್ದರೆ "Riparian Zone" ರಕ್ಷಣೆ ಸಾಧ್ಯ.

3. ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ
ಅಕ್ರಮ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ನದಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಒಂದೇ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ಸಾಧ್ಯ.

4. ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ
ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್, ಘಡಿಯಾಲ್, ವಿಶೇಷ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನದಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾನೂನು ಅಗತ್ಯ.

5. ನದಿ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಾಪಾಡಲು
2 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯರು ಕಲುಷಿತ ನದಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಡ್ಡಾಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮಾನದಂಡ ಬೇಕು.
🌍 ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ಆಗಿದೆ?

| ದೇಶ | ಕಾನೂನು |
|------|---------|
| ಅಮೆರಿಕ | Clean Water Act, 1972 |
| ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ | Te Awa Tupua Act, 2017 |
| ಯುರೋಪ್ | EU Water Framework Directive |
| ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ | River Protection Commission Act, 2013 |
ಭಾರತ ಕೂಡ ಇದೇ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು.

*✅ River Protection Act ನಲ್ಲಿ ಏನಿರಬೇಕು?*

- ಪ್ರತಿ ನದಿಗೆ *ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ*
- ನದಿ ತಟದಲ್ಲಿ *500 ಮೀ. ನಿರ್ಮಾಣ ನಿಷೇಧ*
- ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ *ಕಠಿಣ ದಂಡ ಮತ್ತು ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ
- ನದಿ ಆರೋಗ್ಯ ವರದಿ *ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ*
- ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ *ನದಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅಧಿಕಾರ*

ನದಿಗಳು ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲ — ಅವು ಭಾರತದ ಜೀವಾಳ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ. ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಚದುರಿದ ಕಾನೂನುಗಳು ಸಾಕಾಗವು. ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಸಮಗ್ರ *River Protection Act* ಭಾರತದ ತುರ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆ. ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ನದಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಡುವುದು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.

"ನದಿ ಉಳಿದರೆ ನಾಡು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ — ನಾಡು ಉಳಿದರೆ ನಾವು ಉಳಿಯುತ್ತೇವೆ"